Cookies, czyli ciasteczka, to małe pliki tekstowe zapisywane przez stronę internetową w przeglądarce. Działają jak cyfrowa notatka, dzięki której witryna może zapamiętać między innymi logowanie, zawartość koszyka albo wybrany język. Nie są programami ani wirusami, a użytkownik może je usuwać i blokować w ustawieniach przeglądarki.
Najprościej wyobrazić je sobie jako krótką informację pozostawioną przez stronę na urządzeniu. Gdy wracasz do tej samej witryny, przeglądarka może przekazać jej tę informację, aby nie trzeba było za każdym razem ustawiać wszystkiego od początku.
Czym są pliki cookies?
Plik cookie, nazywany też ciasteczkiem, zawiera niewielką ilość danych zapisanych w określonym formacie. Strona może wykorzystać je do rozpoznania przeglądarki, utrzymania sesji po zalogowaniu albo zapamiętania preferencji użytkownika.
Cookies nie są aplikacjami i nie uruchamiają samodzielnie kodu na komputerze. Nie działają więc jak wirusy ani inne programy. Są zarządzane przez przeglądarkę, która decyduje, kiedy je zapisać, do jakiej domeny je przypisać i kiedy wysłać je z powrotem na serwer. W praktyce pojedyncze ciasteczko nie musi być przechowywane jako osobny plik na dysku. Przeglądarki mogą zapisywać takie dane także w wewnętrznych bazach danych.
Ważne jest też rozróżnienie między przeglądarką a konkretną osobą. Cookie zwykle rozpoznaje urządzenie lub sesję w danej przeglądarce, a nie człowieka jako takiego. Dlatego po przejściu na inne urządzenie zapisane preferencje nie muszą się pojawić, chyba że strona przechowuje je także na koncie użytkownika.
Jak działają cookies?
Mechanizm opiera się na komunikacji między przeglądarką a serwerem strony. Technicznie odbywa się ona za pośrednictwem protokołu HTTP, ale do zrozumienia całego procesu wystarczą trzy etapy:
- Serwer strony wysyła do przeglądarki prośbę o zapisanie określonej informacji. W komunikacji HTTP służy do tego między innymi instrukcja Set-Cookie.
- Przeglądarka zapisuje ciasteczko i przypisuje je do wskazanej domeny. Może też uwzględnić czas ważności, zakres podstron oraz wymaganie korzystania z połączenia HTTPS.
- Przy kolejnych żądaniach do tej domeny przeglądarka może odesłać ważne ciasteczko na serwer. Witryna odczytuje je i wykorzystuje na przykład do przywrócenia sesji albo ustawień.
Niektóre cookies są sesyjne. Działają tylko do zamknięcia przeglądarki lub zakończenia sesji. Inne mają określony termin wygaśnięcia i pozostają w przeglądarce dłużej. Każde ciasteczko można jednak usunąć wcześniej, ręcznie albo przez wyczyszczenie danych witryny.
Do czego służą pliki cookies?
Zakres zastosowań zależy od strony i rodzaju ciasteczka. Część z nich jest potrzebna do działania podstawowych funkcji, inne zwiększają wygodę, a jeszcze inne pomagają analizować ruch lub dopasowywać reklamy.
| Typ ciasteczka | Cel | Czy jest niezbędne? |
|---|---|---|
| Niezbędne | Utrzymanie logowania, obsługa koszyka, zabezpieczenie sesji i podstawowe działanie witryny. | Często tak, ponieważ bez nich wybrane funkcje mogą nie działać. |
| Funkcjonalne | Zapamiętywanie języka, ustawień strony, zgód, preferencji oraz danych wpisanych w formularzach. | Nie zawsze. Ich wyłączenie zwykle ogranicza wygodę korzystania z serwisu. |
| Analityczne i marketingowe | Pomiar odwiedzin, badanie sposobu korzystania ze strony oraz dopasowywanie treści lub reklam. | Nie są potrzebne do każdej podstawowej funkcji witryny. |
Przykładowo sklep internetowy może zapisać zawartość koszyka, serwis informacyjny może zapamiętać wybrany rozmiar tekstu, a panel klienta może utrzymać zalogowanie podczas przechodzenia między podstronami. Cookies analityczne pokazują właścicielowi witryny, które strony są odwiedzane i czy określone funkcje działają poprawnie. Ciasteczka marketingowe mogą natomiast służyć do mierzenia kampanii lub wyświetlania reklam dopasowanych do wcześniejszej aktywności.
Warto odróżnić cookies własne od cookies firm trzecich. Ciasteczko własne ustawia domena, którą aktualnie odwiedzasz. Ciasteczko firmy trzeciej może pochodzić na przykład z narzędzia analitycznego, platformy reklamowej albo osadzonego materiału zewnętrznego. To właśnie druga grupa częściej wiąże się z obserwowaniem aktywności użytkownika na wielu stronach.
Czy cookies są bezpieczne?
Samo ciasteczko nie jest wirusem i nie może samodzielnie zainstalować złośliwego programu. Nie oznacza to jednak, że każdą informację przechowywaną w przeglądarce należy traktować bez zastrzeżeń. Cookie może zawierać identyfikator sesji lub inne dane pozwalające stronie rozpoznać przeglądarkę.
Dlatego szczególną ostrożność zachowaj na współdzielonych komputerach. Po zalogowaniu się do poczty, panelu klienta czy innej usługi pozostawiona sesja może umożliwić kolejnej osobie dostęp do konta. Na takim urządzeniu najlepiej wylogować się po zakończeniu pracy i usunąć dane witryny, jeśli jest to potrzebne.
Jak zarządzać cookies?
Nowoczesne przeglądarki pozwalają usuwać ciasteczka, blokować je całkowicie albo ograniczać działanie wybranych witryn. Zwykle można też sprawdzić, które domeny zapisały dane na urządzeniu. Najczęściej dostępne są następujące możliwości:
- Usunięcie wszystkich cookies zapisanych w przeglądarce.
- Skasowanie danych tylko dla wybranej strony.
- Zablokowanie cookies firm trzecich.
- Ustawienie pytania przed zapisaniem danych przez witrynę.
- Usuwanie danych witryn po zamknięciu przeglądarki lub trybu prywatnego.
Ścieżka do tych ustawień zależy od używanej przeglądarki, ale zwykle znajduje się w sekcji dotyczącej prywatności, bezpieczeństwa lub danych witryn. Po usunięciu ciasteczek możesz zostać wylogowany z niektórych serwisów i ponownie ustawić język, wygląd strony albo zawartość koszyka.
Całkowite zablokowanie cookies zwiększa kontrolę nad prywatnością, ale może ograniczyć wygodę korzystania z internetu. Niektóre strony przestaną utrzymywać sesję, zapamiętywać preferencje albo prawidłowo obsługiwać formularze. Dlatego często lepszym rozwiązaniem jest ograniczenie cookies firm trzecich i usuwanie danych wybranych witryn zamiast wyłączania całego mechanizmu.
Cookies to więc nie złośliwe oprogramowanie, lecz narzędzie komunikacji między witryną a przeglądarką. Mogą ułatwiać korzystanie ze strony, ale także służyć analityce i reklamie. To od ustawień witryny oraz Twoich decyzji w przeglądarce zależy, jak szeroko będą wykorzystywane.
